ایجاد گونههای جنگلی مقاوم به آفات و بیماریها

ایجاد گونههای جنگلی مقاوم به آفات و بیماریها

یكی از روشهای حفظ گونههای مهم جنگلی، حفاظت آنها از آفات و بیماریهای شایع است. گفتنی است كه تعدادی از گونههای مهم جنگلی كه از اهمیت زیادی برخوردارند، در جنگلهای صنعتی شمال كشور، در اثر حملة برخی از بیماریهایی كه اپیدمی شدهاند، رو به انقراض و نابودی هستند (از جمله بیماری مرگ درختان نارون). برای جلوگیری از زیان وارده و انقراض این گونهها، اقدامات جدی باید به عمل آید. از طرفی، استفاده از سموم، موجب برهم خوردن تعادل زیستمحیطی، صرف هزینه زیاد و مقاومت تدریجی آفات به سموم میشود و از نظر عملی نیز كاربرد سموم در چنین سطح گستردهای امكانپذیر نیست. در این رابطه میتوان از روشهای مطمئن و بدون زیانهای زیستمحیطی مانند انتقال ژنهای مقاوم به عوامل قارچی و باكتریایی بیماریزا، استفاده كرد. برای جلوگیری از زیان حشرات، میتوان ژنهایی را كه كدكننده یكسری مواد كشنده حشرات هستند به گیاه منتقل كرد و گیاه را در برابر حمله آفات، مقاوم ساخت. در این رابطه، انتقال ژن Bt به درختان جنگلی، معمولترین شیوهای است كه تاكنون استفاده شده است. برای مثال، در سال 1990، حدود 60 درصد از كل برنامههای كنترل آفات در آمریكای شمالی، بهخصوص مبارزه با كرم جوانه (Budworm) و نوعی پروانه (Gypsy moth) با استفاده از باكتری Bt انجام شده است.
البته محدودیتی كه در استفاده از Bt وجود دارد، این است كه طیف عمل باكتری Bt بسیار باریك است، یعنی تنها بر گروهی از آفات تأثیرگذار است. همچنین نور آفتاب میتواند اسپور و سم این باكتری را غیرفعال كند. البته بیوتكنولوژی توانسته است با شناسایی و انتخاب باكتریهای اصلاح شدة مؤثرتر و همچنین تكنولوژی DNA نوتركیب، نقش مهمی را در ایجاد مقاومت درختان جنگلی به آفات بازی نماید. آمارهای مربوط به كشور آمریكا نشان میدهد، سالانه یك میلیارد دلار بر اثر حمله حشرات و بیماریها به جنگلهای این كشور خسارت وارد میآید. اگر مطالعهای جامع در مورد خسارت ناشی از آفات و بیماری در كشور صورت گیرد، مشخص میشود كه رقم ضرر و زیان در كشور ما نیز بالا است. مثالهای موفقی كه در زمینة تولید درختان مقاوم به حشره در سطح دنیا وجود دارد عبارتند از: صنوبر، كاج و اكالیپتوس مقاوم به حشره.